Het basisidee om werklozen zinvol aan de gang te laten gaan is natuurlijk niet nieuw. Er is een brede traditie van werkontwikkelingsbedrijven, buurtbeheerbedrijven, en wat dies meer zij, met name in de grote steden. Deze zijn overigens vrijwel allemaal verdwenen door de afname van budgetten in de welzijnssector en het verdwijnen van de ID-banen.
Op dit moment hebben nogal wat gemeenten een projectmatige periode van sociale activering achter de rug. Daar zijn ze er inmiddels aan toe om op zoek te gaan naar een structurele voorziening voor de activering van de onderkant van het werklozenbestand.
Nieuwe initiatieven
Deze zoektocht heeft in verschillende gemeenten gezorgd voor interessante initiatieven, onder meer in:
- WZSW-project, Tilburg (wonen, zorg en service in de wijk)
- De Witte Motor, Zoetermeer, Gouda, Capelle aan den IJssel en Alphen aan den Rijn
Deze beide projecten richten zich, vanuit de combinatie van WWB en WMO, met name op de kwaliteit van dienstverlening aan de burger. Daartoe is men ook een nauwe samenwerking aangegaan met het opleidingsinstituut (ROC) en de werkgever (Thuiszorg).
Groeiende rol sociale dienst
Bij de Maatschappelijke Activeringscentra ligt de nadruk op de WWB, in dit geval de re-integratie van langdurig werklozen. De centra vormen een aanvulling op de vele re-integratietrajecten die in de gemeenten al bestaan voor de meer kansrijke werklozen. Het activeringscentrum is een goed voorbeeld van de groeiende samenwerking tussen een afdeling welzijn/samenleving en een sociale dienst. Een samenwerking die door de komst van de WMO toe zal nemen, met een steeds grotere rol voor de sociale dienst.
Nadruk op re-integratie
De nadruk van het Maatschappelijk Activeringscentrum ligt bij:
- Bewuste aandacht voor het wennen aan een werksituatie. Cliënten worden aangesproken op onder meer ziekteverzuim en geldende regels, en er zal aandacht zjn voor het versterken van hun competenties. In die situatie is de langdurig werkloze met behoud van uitkering aan het werk in het activeringscentrum. Dat lijkt op de Work First benadering, maar hier gaat het juist om de langdurig werklozen en om een langere periode.
- Speciale aandacht voor de handhavende taak, die de begeleiding van het activeringscentrum deels overneemt van de sociale dienst.
- Nauwkeurig en verstandig omgaan met de bijverdienste, en mogelijk individuele ontheffing van de sollicitatieplicht voor een werkloze. Dit alles binnen de kaders van de geldende wet- en regelgeving.
- Dienstverlening niet alleen richting zorg. In het activeringscentrum is meer ruimte voor andere diensten en activiteiten, die bijdragen aan zowel de burger in de buurt als de capaciteiten van de langdurig werkloze. Daarvoor staat ons het scala schoon, heel, veilig en prettig ter beschikking.
Een cruciaal aspect daarbij is om goed in kaart te brengen onder welke randvoorwaarden (zoals begeleiding, aanleren van sociale vaardigheden, taaksplitsing) een langdurig werkloze bij deze activiteiten ingezet kan worden.